Zihinsel yetersizliklerin % 3-4’ünü
oluşturur. Zekâ bölümleri 20-34 arasında olup
bireyin öz bakım becerilerinin öğretimi de dahil
olmak üzere yaşam boyu süren, yaşamın her
alanında tutarlı ve daha yoğun özel eğitim ile
destek hizmete ihtiyacı olması durumudur.
Erken çocukluk yıllarında konuşma becerisini
ya çok az kazanırlar ya da kazanamazlar. Okul
döneminde konuşmayı öğrenebilirler ancak, temel
bakım düzeyinde eğitilebilirler. Yetişkinlikte
yaşamda yakın bir denetim ile basit işleri
yapabilirler.
Bu çocuklar bağımsız yaşam becerileri
öğrenebilirler. Ancak akademik becerileri
öğrenmede güçlük çekerler. Dil ve konuşma
gelişimlerinde gecikme, ilk basamaklarda
takılma, basmakalıp konuşma, eklemleme
bozukluğu, ses bozukluğu, kekemelik yaygın
şekilde görülmektedir.
Bu çocukların genel özellikleri aşağıda
sıralanmıştır;
-Oyunlarda kendilerinden küçüklerle oynamayı
tercih ederler
-Her işte bağımlı olmayı seçerler
-Arkadaşlık kurmada zorluk çekerler ve
kurdukları dostluklar kısa ömürlüdür
-Kendilerine güvenleri çok azdır
-Sosyal becerileri azdır
-Kurallara uymakta zorluk çekerler
-Bunlar birazcık okuma yazma öğrenebilirler
-Bunlar çoğunlukla monoton ve el becerilerine
dayanan işler öğretilebilir
-Toplum içinde birisinin rehberliği altında
yaşayabilirler
Ağır Düzeyde Zihinsel Yetersizliği Olan
Öğrencilerin
Öğretmenleri, Sınıf İçinde Neler Yapmalıdırlar?
Ağır düzeyde zihinsel yetersizliği olan
öğrencilerin öğretmenleri sınıf içinde şunları
yapmalıdırlar:
1. Çocuk kısa ve basit komutlara
alıştırılmalıdır. Olumsuzdan daha çok, olumlu
ifadeler kullanılmalıdır.
2. Acele ve telaşlı ifadeler yerine sakin
ifadeler kullanılmalıdır.
3. Etkinlikler seviyeye uygun, somut ağırlıklı
ve basit olmalıdır.
4. Öğrencinin başarılı çalışmaları mutlaka
görülmeli, değer verilmeli ve gerekirse
ödüllendirilmelidir. Bu becerilerini daha da
geliştirmeleri için desteklenmeli ve aileye
gerekli rehberlik yapıl-malıdır.
5. Öğretilebilir çocukların öğrenmelerinde,
yaparak ve yaşayarak öğrenme daha etkili ve
sürekli olmaktadır. Çocuğun grup çalışmalarına
katılımını sağlayıcı etkinliklerde bulunması
desteklenmelidir.
6. Etkinliklere çocuğun gelişim seviyesine uygun
araç gereç ve çalışmalarla başlanılmalıdır.
7. Becerilerin kazandırılmasında doğru
davranışların verilmesi gerekir. Çocukların
düzgün konuşmalarını isteyen öğretmen her şeyden
önce kendisi düzgün konuşmalıdır.
8. Öğrencilere gerekli ve yeterli bireysel
çalışma alışkanlıklarını kazandırabilmek için
başlama, devam, değerlendirmede öğretmen daima
öğrencileri ile birlikte olmalıdır.
Ağır Düzeyde Zihinsel Yetersizliği Olan
Öğrencilerin
Aileleri Neler Yapmalıdırlar?
ÇOCUĞUNUZU KABLU EDİN: Anne baba olarak
birbirinizi suçlamayın. Suçlu aramayın. Onu
olduğu gibi kabul edin. Gelişimi için gerekli
ilginizi ve şefkatinizi esirgemeyin. Sevgi ve
şefkatin beden ve ruhsal gelişim üzerinde büyük
etkisi vardır.
ÇOCUĞUNUZU SUÇLAMAYIN: Onu aileye verilmiş bir
ceza olarak görmeyin.
ÇOCUĞUNUZDAN UTANÇ DUYMAYIN:Utanç duymadan
sokağa çıkmasına , arkadaşlarıyla oynamasına
yardımcı olun. Özellikle yüz, beden, diş, saç,
tırnak temizliğine , giysilerinin düzgün ve
temiz olmasına dikkat edin.
ÇOCUĞUNUZU BECERİKSİZ BULMAYIN: “Sen onu
yapamazsın” diyerek atılımını engellemeyin.
Elinden geldiği kadar yapmasına imkan verin.
ÇOCUĞUNUZU ÇOK ŞEY YAPMAYA ZORLAMAYIN: Onun
zekaca geriliği nedeniyle yeteneklerinin sınırlı
olduğunu kabul edin.
a) Varolan yeteneklerini en iyi kullanılabilir
duruma getiriniz.
b) Öğretilebilir düzeydeki çocuklar başkalarının
istediklerini değil, ilgi duydukları şeyleri
öğrenirler.
c) Pratik hayatta kendine yetecek kadar temel
beceri ve alışkanlıkları kazandırmak
gerekir.(Örneğin;yemek yeme ,tuvalet alışkanlığı
vb. kazandırma)
d) Çocuğun evdeki faaliyetlere katılmasını
sağlayın.(Örneğin; yattığı yatağı düzeltmesi,
masaya bardak ve tabak yerleştirme vb. )
e) Boş zamanlarını yararlı bir şekilde
değerlendirmesini sağlayıcı faaliyetlerde
bulunmasını sağlayın. (Örneğin ;televizyon
izlemek , arkadaşlarıyla oyun oynamak vb.)
-Güven sarsıcı durumlardan (sözlerle
,isteklerden) kaçınılmalıdır. Çocuğu
başkalarıyla kıyaslamayın, davranışlarından
ötürü eleştirmeyin.
-Aşırı koruyucu ve kollayıcı tavırlarla
bağımsızlıklarının engellenmesini , kötüye
kullanılmasını, istismar edilmesini önleyici
tedbirler almak gerekir .
-Çocuğunuzun başarılı çalışmaları mutlaka
görülmeli, değer verilmeli gerekirse
ödüllendirilmelidir.
SON SÖZ OLARAK:Çocuğunuzu bol bol konuşturun ,
onu konuşurken sabırla dinleyin ve dinlediğinizi
belli edin,sözünü kesmeyin. Çocuğunuzu eğitirken
ACELESİZ-SABIRLI, TEKRARDAN BIKMAZ ,SÜREKLİ
OLARAK GÜLER YÜZLÜ OLMAYA dikkat etmeyi
unutmayınız
Ağır Düzeyde Zihinsel Yetersizliği Olan
Bireylerin
Yararlandığı Eğitim Ortamları
Ülkemizde ağır düzeyde zihinsel yetersizliği
olan bireylerin yararlandığı eğitim ortamları;
eğitim ve uygulama okulları ile iş eğitim
merkezleridir.
1) Ağır Düzeyde Zihinsel Yetersizliği Olan
Bireyler İçin Açılan Eğitim ve Uygulama
Okulları:
a) Genel eğitim programlarından yararlanamayan,
okul öncesi ve zorunlu ilköğretim çağındaki,
ağır ve orta düzeyde zihinsel yetersizliği olan
bireyler için açılan gündüzlü özel eğitim
kurumlarıdır.
b) Bu okullarda; öğrencilerin, öz bakım ve temel
yaşam becerileri ile işlevsel akademik
becerilerini geliştirmek ve topluma uyumlarını
sağlamak amacıyla gelişimsel eğitim programları
uygulamaktadır.
c) Sınıf mevcutları, okul öncesi eğitim
sınıflarında en fazla altı, diğer sınıflarda ise
en fazla sekiz öğrenciden oluşmaktadır.
d) Okul öncesi eğitimi sınıfından altıncı sınıfa
kadar sınıflarda iki özel eğitim öğretmeni;
yedinci ve sekizinci sınıflarda ise, bir özel
eğitim öğretmeni ile bir usta öğretici veya iki
özel eğitim öğretmeni görevlendirilmektedir.
e) İş eğitim dersi atölye öğretmenlerince
okutulmaktadır.
f) Okul programı bireysel yeterliliklerine
dayalı gelişim özellikleri doğrultusunda
bireyselleştirilmektedir.
g) Öğretmenler, her çocuğun bireyselleştirilmiş
eğitim programına göre hem grup eğitimi, hem de
birebir eğitim yapmaktadırlar.
h) Öğrenci, bireysel yeterliliklerine dayalı
gelişim özellikleri dikkate alınarak uygun
sınıfa yerleştirilmektedir.
i) Eğitim süresi 8 yıldır.
2) İş Eğitim Merkezleri
a)Eğitim uygulama okullarını bitiren veya
zorunlu eğitim çağı dışında kalan zihinsel
yetersizliği olanlar ve / veya genel eğitim
programlarından yararlanamayan özel eğitim
gerektiren bireylerin; temel yaşam becerilerini
geliştirmek, öğrenme gereksinimlerini
karşılamak, topluma uyumlarını sağlamak, onları
işe hazırlamak amacıyla farklı konu ve sürelerde
meslek kurslarının düzenlendiği, gün-düzlü özel
eğitim kurumlarıdır.
b) Sınıflarda bir özel eğitim öğretmeni ile bir
atölye öğretmeni / usta öğretici veya iki özel
eğitim öğretmeni görevlendirilmektedir.
c) Merkezde etkinlik süresi günde toplam altı
ders saatidir.
d)Eğitim süresi 3 yıldır.
e)Bir kurs programını tamamlayan kursiyer,
farklı bir kurs programından da
yararlanabilmektedir.
DERLEYEN:KARABÜK REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ
ÖZEL EĞİTİM BÖLÜMÜ-2008
